क्रिप्टो परत मिळवून देण्याचे घोटाळे: पीडितांची दुसऱ्यांदा कशी फसवणूक होते

क्रिप्टो परत मिळवून देण्याचा घोटाळा आधीच पैसे गमावलेल्या लोकांना लक्ष्य करतो. स्वतःला तपास अधिकारी, वकील, हॅकर किंवा सरकारी अधिकारी म्हणवणारी व्यक्ती ते पैसे परत मिळवून देण्याची ऑफर देते. या ऑफरचा परिणाम आणखी एक पेमेंट, क्रिप्टो वॉलेटमधील चोरी किंवा दोन्ही स्वरूपांत होतो.

FBI ने 2025 मध्ये क्रिप्टो परत मिळवून देण्याच्या घोटाळ्यांच्या 10,516 तक्रारी आणि $1.4 अब्ज इतक्या नोंदवलेल्या नुकसानीची नोंद केली. या एकूण रकमेत मूळ घोटाळ्यातील तसेच पैसे परत मिळवण्याच्या घोटाळ्यातील नुकसान समाविष्ट असू शकते. ही केवळ परतावा शुल्काची रक्कम नाही.

दस्तऐवजीकरण झालेली प्रकरणे

जोश कर्न: पैसे परत मिळवण्याच्या ऑफरमुळे त्याच्या कुटुंबाचे आणखी $41,000 गेले

कोलोरॅडोमधील कादंबरीकार जोश कर्न यांनी फेब्रुवारी 2026 मध्ये AARP च्या The Perfect Scam या कार्यक्रमात आपला अनुभव सांगितला. क्रिप्टोशी संबंधित डेटिंग आणि गुंतवणूक घोटाळ्यात सुमारे $100,000 गमावल्यानंतर त्यांनी इंटरनेटवर मदत शोधली.

सुरुवातीला एका पैसे परत मिळवून देणाऱ्या कंपनीने वसूल होणाऱ्या रकमेतील हिस्सा घेऊन काम करण्याची ऑफर दिली. नंतर कंपनीने पैसे मिळण्यासाठी तयार असल्याचा दावा केला, पण ते मिळवण्यासाठी $35,000 जमा करावे लागतील असे सांगितले. कर्न यांनी ही रक्कम आपल्या निवृत्त आई-वडिलांकडून उधार घेतली.

पैसे गायब झाल्यावर कंपनीने तांत्रिक बिघाडाचे कारण दिले आणि गॅस शुल्क मागितले. त्यांच्या भावाने सुमारे $3,000 दिले आणि आणखी एका कथित बिघाडानंतर पुन्हा $3,000 दिले. कर्न यांच्या म्हणण्यानुसार त्यांचे स्वतःचे सुमारे $100,000, आई-वडिलांचे $35,000 आणि भावाचे $6,000 गेले.

सापळा: एखादी सेवा सुरुवातीला आगाऊ शुल्क नाही असे सांगू शकते, पण पैसे परत मिळाल्याचा दावा केल्यानंतर ठेव रक्कम आणि हस्तांतरण शुल्क मागू शकते.

Coin Dispute Network: 200 हून अधिक ग्राहकांनी कोणतीही रक्कम परत मिळाली नसल्याचे सांगितले

मे 2025 मध्ये मॅनहॅटनच्या सरकारी वकिलांनी Coin Dispute Network संदर्भात मायकेल लॉचलन आणि गॅरी झेडमन यांच्याविरुद्ध आरोप जाहीर केले. ग्राहकांना आकर्षित करण्यासाठी कंपनीने बनावट व्यवहार-मागोवा अहवाल, खोट्या बातम्या, प्रशंसापत्रांसाठी पैसे देऊन नेमलेले अभिनेते आणि काल्पनिक ऑनलाइन ओळखी वापरल्याचा आरोप त्यांनी केला.

कंपनीने कथितपणे सुमारे 80% ग्राहकांचे काही क्रिप्टो अंदाजे सहा महिन्यांत परत मिळवून दिल्याचा दावा केला होता. ग्राहक सुरुवातीला सल्लामसलतीसाठी 0.1 ETH भरत, त्यानंतर परत मिळवायच्या रकमेच्या साधारण 10% ते 15% शुल्क भरत.

सरकारी वकिलांच्या म्हणण्यानुसार, एक्स्चेंजनी कंपनीची व्यवहारांवरील आक्षेपाची पत्रे वारंवार फेटाळली, पण ग्राहकांना प्रगतीबाबत खोटी माहिती दिली जात होती. तपासकर्त्यांनी अमेरिका आणि कॅनडातील 200 हून अधिक ग्राहकांशी संपर्क साधला होता; त्यांपैकी कोणालाही या कंपनीमार्फत क्रिप्टोकरन्सी परत मिळाली नव्हती. हे आरोप दोषारोपपत्रात नमूद करण्यात आले होते.

सापळा: व्यवहारांचा मागोवा दाखवणारा अहवाल, सतत व्यस्त असणारा सहाय्यक कर्मचारीवर्ग आणि पटण्याजोगी ग्राहकांची व्हिडिओ प्रशंसापत्रे हे सर्व घोटाळ्याचाच भाग असू शकतात.

अल्बेनियातील कॉल सेंटर: त्याच टोळीने पीडितांशी पुन्हा संपर्क साधला

एप्रिल 2026 मध्ये Eurojust ने सांगितले की तिराना येथील कॉल सेंटरच्या तपासात 10 जणांना अटक झाली. अधिक व्यापक कारवाईचा संबंध गुंतवणूक फसवणुकीतील €50 दशलक्ष पेक्षा जास्त संशयित नुकसानीशी असल्याचे अधिकाऱ्यांनी सांगितले.

पैसे परत मिळवून देण्याची ऑफर हा दुसरा टप्पा होता. ऑपरेटरनी आधीच बनावट प्लॅटफॉर्मवर पैसे गमावलेल्या लोकांशी संपर्क साधून ते परत मिळवण्यास मदत करण्याची ऑफर दिली. इच्छुक पीडितांना क्रिप्टोकरन्सी प्लॅटफॉर्मवर खाती उघडून सुरुवातीला €500 जमा करण्यास सांगितले.

€50 दशलक्ष ही रक्कम संपूर्ण कथित फसवणूक कारवाईशी संबंधित आहे. Eurojust ने ती संपूर्ण रक्कम पैसे परत मिळवून देण्याच्या घोटाळ्यातील नुकसान असल्याचे म्हटले नाही.

सापळा: मदतीची ऑफर देणारे लोक सुरुवातीला पैसे लुबाडणाऱ्या त्याच टोळीतील असू शकतात. पीडिताचा पूर्वानुभव माहीत असल्यामुळे ते अधिक विश्वासार्ह वाटतात.

MyChargeBack, Payback LTD आणि Claim Justice: पैसे परत मिळवून देण्याच्या फसवणुकीचा FBI तपास

सप्टेंबर 2024 मध्ये FBI ने जाहीर केले की क्रिप्टोकरन्सी परत मिळवून देण्याच्या फसवणुकीच्या तपासादरम्यान MyChargeBack, Payback LTD आणि Claim Justice यांची वेब डोमेन जप्त करण्यात आली.

थेट पैसे परत मिळवण्यासाठी मदत मिळेल म्हणून आगाऊ पैसे भरलेल्या, पण त्याऐवजी संशयास्पद व्यवहार-मागोवा अहवाल आणि वित्तीय संस्थांना पाठवण्यासाठी नमुना पत्रे मिळालेल्या लोकांचा एजन्सी शोध घेत होती. तिच्या सूचनेत तपासाचे वर्णन करून संभाव्य पीडितांना पुढे येण्याचे आवाहन होते; दोषसिद्धी झाल्याचे जाहीर केले नव्हते.

सापळा: पैसे भरल्यानंतर कागदपत्रे मिळाली म्हणजे उपयुक्त वसुलीचे काम झाले याचा पुरावा होत नाही. अहवालात इतर तपास अधिकारी किंवा वकील तपासू शकेल असे पुरावे असले पाहिजेत.

नेहमीच्या इशाऱ्यांपलीकडे संशोधनातून काय समोर येते

संशोधकांनी मदतीसाठी बनावट विनंत्या पोस्ट करून आणि त्यांना प्रतिसाद देणाऱ्या खात्यांशी संवाद साधून या घोटाळ्यांची चाचणी केली.

खालील निष्कर्ष 2024 मधील दोन अभ्यासांवर आधारित आहेत: IEEE च्या सुरक्षा आणि गोपनीयता परिसंवादात प्रसिद्ध झालेला Conning the Crypto Conman आणि संशोधनाचा प्रीप्रिंट म्हणून प्रकाशित झालेला ScamChatBot. पहिल्यांदा प्रकाशित झाला तेव्हा त्या प्रीप्रिंटचे तज्ज्ञांकडून समीक्षण झालेले नव्हते.

संशोधनातील निष्कर्ष	वाचकांसाठी याचा अर्थ
ScamChatBot मध्ये क्रिप्टो वॉलेटच्या मदतीसाठी केलेल्या 12,780 बनावट पोस्टपैकी 6,106 पोस्टना संभाव्य फसवणूक करणाऱ्यांनी प्रतिसाद दिला: 47.8%. सोशल मीडिया खात्यांच्या पुनर्प्राप्तीसाठी केलेल्या बनावट पोस्टच्या बाबतीत हे प्रमाण 10.8% होते.	क्रिप्टोसाठी सार्वजनिकरीत्या मदत मागितल्यास खोटी मदत देऊ करणाऱ्यांचा मोठा ओघ येऊ शकतो.
Conning the Crypto Conman मधील वॉलेट चाचणीत फसवणूक करणाऱ्यांनी रिकव्हरी फ्रेज दिलेल्या 100 पैकी 35 वॉलेटमधील पैसे हलवले. नऊ फसवणूक करणाऱ्यांनी $500 ते $3,500 दरम्यान अधिक मोठ्या ठेवी मागितल्या.	पैसे परत मिळवण्यासाठी किंवा पडताळणीसाठी वॉलेटमध्ये आणखी पैसे भरण्याची मागणी ही पुढील चोरीची तयारी असू शकते.
त्या अभ्यासात ईमेलने प्रतिसाद देणाऱ्या 74 जणांपैकी 27 जणांनी गुप्त की मागितल्या. उरलेल्या 47 जणांनी पैसे मागितले, ते PayPal किंवा क्रिप्टोकरन्सीत.	पैसे परत मिळवून देण्याचे घोटाळे प्रवेशाधिकार चोरू शकतात किंवा बनावट मदतीसाठी शुल्क आकारू शकतात. ओळखीची पेमेंट सेवा वापरली म्हणजे ऑफर खरी ठरत नाही.
ScamChatBot मध्ये 156 पैकी 48 सुरुवातीचे ईमेल प्रतिसाद एका सेकंदापेक्षा कमी वेळात आले आणि ते स्वयंचलित असल्याचे आढळले.	लगेच आलेला नीटस प्रतिसाद हा लोकांना पेमेंट किंवा फिशिंग पृष्ठाकडे वळवणारा तयार मजकूर असू शकतो.

हे बनावट विनंत्या वापरून केलेले नियंत्रित प्रयोग होते. यांतील टक्केवारीवरून खऱ्या पीडितांपैकी किती जणांची फसवणूक होते हे ठरत नाही; तसेच चोरीचे पैसे परत मिळण्याची शक्यताही यातून समजत नाही.

पुढील फसवणूक करणाऱ्याला तुमचा तपशील आधीच का माहीत असतो

फसवणूक करणारे पीडितांचे संपर्क तपशील, घोटाळ्याचा प्रकार आणि त्यांनी किती पैसे भरले याच्या याद्या विकत घेतात, विकतात आणि एकमेकांना देतात. मूळ घोटाळेबाज स्वतःही पैसे परत मिळवून देण्याची बनावट सेवा चालवू शकतात.

म्हणून तुम्ही सांगण्यापूर्वीच फोन करणाऱ्याला तुमच्या नुकसानीची रक्कम माहीत असू शकते. याचा अर्थ तो पोलिसांबरोबर काम करतो किंवा त्याने तुमचे पैसे शोधले आहेत असा होत नाही.

तक्रार नोंदवण्यासाठी तयार केलेल्या बनावट वेबसाइट्स हा माहिती मिळवण्याचा आणखी एक मार्ग आहे. जुलै 2026 मध्ये FBI ने AI ने तयार केलेल्या व्हिडिओंचे वर्णन केले, जे पीडितांना IC3 च्या तक्रार वेबसाइटच्या नकली प्रतीकडे नेत होते. बनावट फॉर्ममध्ये नावे, संपर्क माहिती, घोटाळ्याचे प्रकार आणि अंदाजित नुकसान गोळा केले जात होते आणि नंतर संदर्भ क्रमांक दिला जात होता.

प्रकरणाचा क्रमांक बनवणे सोपे आहे. तो देणारी वेबसाइट आणि संस्था पडताळा.

क्रिप्टो परत मिळवून देण्याचा घोटाळा कसा ओळखावा

1. संभाषणाबाहेरील स्वतंत्र मार्गाने त्या व्यक्तीची पडताळणी करा

स्वतंत्र स्रोतावरून संस्थेची माहिती शोधा. नियामक, कायदेविषयक फर्म, पोलीस विभाग किंवा इतर अधिकृत निर्देशिकेत दिलेल्या नंबरवर फोन करा. सांगितलेली व्यक्ती तिथे काम करते का आणि ऑफर खरी आहे का ते विचारा.

फसवणूक करणारे खऱ्या कंपन्यांची नावे, पत्ते आणि नोंदणी क्रमांक कॉपी करतात. वेबसाइट, ईमेल पत्ता, फोन नंबर आणि सांगितलेली अधिकृत परवानगी यांचा तपशील स्वतंत्र अधिकृत निर्देशिकेशी जुळतो का ते पाहा.

कोणी FBI चा प्रतिनिधी असल्याचा दावा करत असेल तर स्थानिक FBI कार्यालयातून त्याची पडताळणी करा. कायद्याची अंमलबजावणी करणाऱ्या यंत्रणा गुन्ह्यांच्या तपासासाठी पीडितांकडून शुल्क घेत नाहीत.

2. पैसे परत मिळणे नेमके कशामुळे शक्य होईल ते विचारा

विश्वासार्ह स्पष्टीकरणात ठोस पावले आणि त्यांच्या मर्यादा स्पष्ट असाव्यात. पुढील प्रश्न विचारा:

• या व्यवहारांचा माझ्या नुकसानीशी संबंध असल्याचा कोणता पुरावा आहे?
• सध्या पैशांवर कोणाचे नियंत्रण आहे आणि त्याचा आधार कोणता पुरावा आहे?
• कोणते एक्स्चेंज, न्यायालय किंवा इतर पक्ष कारवाई करू शकतात?
• काहीही परत मिळाले नाही तरी शुल्काच्या बदल्यात मला कोणते काम करून मिळेल?

खासगी पैसे-वसुली कंपन्या मालमत्ता जप्तीचे आदेश देऊ शकत नाहीत. एक्स्चेंज स्वतःच्या प्रक्रियेनुसार किंवा कायदेशीर कारवाईला प्रतिसाद म्हणून खाती गोठवतात.

पैसे कुठे गेले हे दाखवणारा आकृतीबंध पाहूनच प्राप्तकर्ता खाते कोणाचे आहे, तिथे अजून पैसे आहेत का किंवा ते परत मिळू शकतात का हे सिद्ध होत नाही.

100% पैसे परत मिळतील असे आश्वासन हा धोक्याचा इशारा आहे. निकाल पुरावे, मालमत्तेवर नियंत्रण कोणाचे आहे आणि कोणती कायदेशीर कारवाई शक्य आहे यावर अवलंबून असतो.

3. पेमेंट नेमके कशासाठी मागितले आहे ते तपासा

पुढील मागण्या आल्यास पैसे देणे थांबवावे:

मागणी	ती अडचणीची का आहे
तुमच्यासाठी परत मिळवलेले पैसे सोडण्यासाठी कर किंवा मंजुरी शुल्क भरा.	पैसे परत मिळाल्याचा दावा आणखी एक पेमेंट घेण्यासाठी वापरला जातो. खरोखर कर भरावा लागतो का ते संबंधित अधिकाऱ्यांकडून थेट तपासा.
परत मिळालेल्या शिल्लक रकमेचे सक्रियीकरण, समक्रमण किंवा पडताळणी करण्यासाठी आणखी क्रिप्टो जमा करा.	आणखी पैसे भरल्याने सध्याची शिल्लक खरी आहे किंवा ती वापरता येईल हे सिद्ध होत नाही.
आधीचा वसुलीचा टप्पा अयशस्वी झाल्यामुळे आणखी शुल्क भरा.	कर्न यांच्या अनुभवाप्रमाणे वारंवार सांगितलेल्या चुका पीडिताला पुन्हा पुन्हा पैसे भरायला लावू शकतात.
सरकारी तपास अधिकाऱ्याला किंवा IC3 च्या प्रतिनिधीला पैसे द्या.	FBI तपासासाठी पीडितांकडून शुल्क घेत नाही.

खऱ्या ब्लॉकचेन व्यवहारांसाठी नेटवर्क शुल्क लागू शकते. कोणत्या व्यवहारासाठी शुल्क लागते हे विचारा आणि स्वतःच्या वॉलेट सॉफ्टवेअरमध्ये रक्कम तपासा. इनव्हॉइसवर 'गॅस शुल्क' लिहिले म्हणून परत मिळवलेले पैसे अस्तित्वात आहेत हे सिद्ध होत नाही.

कायदेशीरपणे काम करणारे वकील आगाऊ मानधन किंवा इतर ठरलेले शुल्क घेऊ शकतात. काम सुरू होण्यापूर्वी कामाची व्याप्ती आणि शुल्काची व्यवस्था लेखी घ्या. व्यावसायिक शुल्क ठरावीक कामासाठी असते; पैसे सोडवण्याच्या शुल्काचा घोटाळा मात्र आश्वासन दिलेली शिल्लक अनलॉक करण्यासाठी पैसे घेतो. सेवा देणारा आणि करार दोन्ही स्वतंत्रपणे पडताळा.

4. कोणत्याही तपासणीदरम्यान वॉलेटचा प्रवेश सुरक्षित ठेवा

चोरीच्या पैशांचा मागोवा व्यवहारांच्या नोंदींवरून घेतला जातो. हा मागोवा तपासण्यासाठी अनोळखी व्यक्तीला तुमची सीड फ्रेज, प्रायव्हेट की, एक्स्चेंजचा पासवर्ड किंवा एकदाच वापरता येणारा लॉगिन कोड लागत नाही.

सीड फ्रेज म्हणजे वॉलेट परत मिळवण्यासाठी वापरला जाणारा शब्दसमूह. ती माहीत असलेली कोणतीही व्यक्ती वॉलेटवर नियंत्रण मिळवू शकते. IEEE च्या पथकाने प्रायोगिक वॉलेट वापरून की चोरी होत असल्याचे सिद्ध केले.

व्यवहार किंवा संदेशावर स्वाक्षरी करण्याची कोणतीही विनंतीही तपासा. टोकनला दिलेल्या परवानगीमुळे स्मार्ट कॉन्ट्रॅक्ट तुमच्या वॉलेटमधील विशिष्ट मालमत्ता हलवू शकतो. वेबसाइट डिस्कनेक्ट केल्याने आधी दिलेल्या परवानग्या रद्द होत नाहीत.

वॉलेटची अधिकृत सहाय्य सेवा स्वतः उघडा. सॉफ्टवेअर इन्स्टॉल करण्यासाठी, वॉलेट पुनर्संचयित करण्यासाठी किंवा 'पडताळणी' व्यवहाराला मंजुरी देण्यासाठी रिकव्हरी एजंटची लिंक वापरू नका.

5. स्क्रीनशॉटवर विश्वास ठेवण्याऐवजी व्यवहार तपासा

व्यवहारांचे आयडी, ब्लॉकचेन नेटवर्क आणि संबंधित नेमकी मालमत्ता यांची माहिती मागा. रिकव्हरी सेवेकडून दिलेल्या डॅशबोर्डऐवजी तुम्ही स्वतः उघडलेल्या ब्लॉक एक्सप्लोररवर नोंदी तपासा.

मोठी शिल्लक दाखवणारा स्क्रीनशॉट म्हणजे कोणीतरी तुमचे पैसे परत मिळवले याचा पुरावा नाही. खऱ्या व्यवहाराचाही तुमच्या नुकसानीशी आणि कायदेशीररीत्या परत करता येणाऱ्या पैशांशी संबंध स्पष्ट केला गेला पाहिजे.

सार्वजनिक ब्लॉकचेन नोंदी पाहण्यासाठीच वॉलेट कनेक्ट करू नका किंवा कशावरही स्वाक्षरी करू नका.

6. प्रशंसापत्रे आणि माध्यमांतील उल्लेख हे तपासण्यासारखे दावे समजा

Coin Dispute Network ने कथितपणे अभिनेते, बनावट सोशल मीडिया प्रोफाइल आणि खोट्या बातम्या वापरल्या. एकमेकांशी संबंध नसल्यासारखे वाटणारे अनेक लोक एकाच रिकव्हरी कंपनीची शिफारस करत असतील तर हे तपशील महत्त्वाचे ठरतात.

पैसे परत मिळवून देण्याचे घोटाळेबाज वृत्त वेबसाइट्सवर जाहिरातीसारखा मजकूर छापून आणण्यासाठी प्रेस रिलीज वितरण सेवा वापरू शकतात. परिचित वृत्तसंस्थेचा लोगो म्हणजे तिच्या पत्रकारांनी कंपनीचा तपास केला असा अर्थ होत नाही.

सेवा देणाऱ्याच्या वेबसाइटबाहेर पुरावे शोधा: स्वतंत्रपणे पडताळता येणारे न्यायालयीन प्रकरण, खरी असल्याची पुष्टी झालेली व्यावसायिक ओळख किंवा प्रत्यक्ष केलेल्या कामाबद्दल बोलायला तयार असलेला ग्राहक. यशस्वितेची सांगितलेली टक्केवारी कशी मोजली हे स्पष्ट असले पाहिजे.

खरे पैसे परत मिळणे कसे घडते

पैसे प्रत्यक्षात परत मिळू शकतात. यात साधारणपणे स्वतंत्र टप्पे असतात:

1. मागोवा घेणे: तपास अधिकारी मालमत्ता कुठे हलवली गेली हे निश्चित करतात.
2. मालमत्ता सुरक्षित करणे: नियंत्रण असलेले एक्स्चेंज किंवा दुसरा पक्ष कारवाई करतो किंवा अधिकारी आवश्यक कायदेशीर आदेश मिळवतात.
3. मालमत्ता परत देणे: लागू प्रक्रियेनुसार मालकीहक्क आणि पीडितांचे दावे तपासले जातात.

यशस्वी मागोवा हा या कामाचा केवळ एक भाग आहे.

जॉर्जिया राज्यातील रिचमंड हिल येथील एक प्रकरण नोंदवले गेले आहे. ऑक्टोबर 2024 मध्ये एका रहिवाशाने सुमारे $124,000 किमतीचे अनधिकृत क्रिप्टो हस्तांतरण झाल्याची तक्रार केली. FBI ने मालमत्तेचा मागोवा घेऊन ती जप्त केली आणि त्यानंतर फेडरल दिवाणी जप्तीची प्रक्रिया सुरू झाली. नोव्हेंबर 2025 मध्ये अमेरिकेच्या सरकारी वकील कार्यालयाने जाहीर केले की जप्ती आणि मालमत्ता विक्रीच्या प्रक्रियेनंतर $84,327.50 पीडिताला परत करण्यात आले.

हा तपास आणि न्यायालयीन प्रक्रियेतून झालेला अंशतः परतावा होता. यातून सर्वसाधारण वसुलीचे प्रमाण ठरत नाही किंवा दुसऱ्या प्रकरणात तसाच निकाल लागेल याची हमी मिळत नाही.

तुम्ही आधीच पैसे परत मिळवून देणाऱ्या सेवेला पैसे दिले असतील तर

1. पुढील पेमेंट थांबवा. पाठवणाऱ्याला ब्लॉक करण्यापूर्वी संदेश जतन करा. पैसे सोडवण्यासाठी शेवटचे शुल्क किंवा परतावा मिळवण्यासाठी अतिरिक्त शुल्क देऊ नका.
2. पेमेंट सेवा पुरवठादाराशी ताबडतोब संपर्क साधा. तुमची बँक, कार्ड जारी करणारी संस्था, एक्स्चेंज किंवा पेमेंट ॲपला फसवणुकीचा संशय असल्याचे सांगा. पेमेंट थांबवता, परत बोलावता, वादग्रस्त म्हणून नोंदवता किंवा संशयित म्हणून चिन्हांकित करता येईल का ते विचारा. उपलब्ध उपाय तुम्ही पैसे कसे भरले यावर अवलंबून असतात.
3. दोन्ही घोटाळ्यांचे पुरावे जपून ठेवा. मूळ घोटाळ्याचे आणि रिकव्हरी सेवेचे रेकॉर्ड ठेवा. त्यात पावत्या, व्यवहार आयडी, वॉलेट पत्ते, वेबसाइट्स, ईमेल आणि चॅट एक्सपोर्ट यांचा समावेश करा.
4. उरलेली मालमत्ता सुरक्षित करा. तुम्ही संशयास्पद टोकन परवानग्या दिल्या असतील तर वॉलेट पुरवठादाराच्या अधिकृत सूचनांनुसार त्या रद्द करा. केवळ वेबसाइट डिस्कनेक्ट करणे पुरेसे नाही.
5. उघड झालेली सीड फ्रेज असुरक्षित समजा. उरलेली मालमत्ता नव्या सीड फ्रेज असलेल्या नवीन वॉलेटमध्ये हलवण्यासाठी वॉलेटच्या अधिकृत सहाय्य सूचनांचे पालन करा. एखादा बॉट जुने वॉलेट रिकामे करत असेल तर गॅस शुल्क भरण्यासाठी आणखी क्रिप्टो जमा करू नका. परवानग्या रद्द केल्याने उघड झालेली फ्रेज पुन्हा गुप्त होत नाही.
6. पहिल्या घोटाळ्याबरोबरच दुसऱ्या घोटाळ्याचीही तक्रार करा. तुमच्या देशातील पोलीस किंवा सायबर गुन्हे नोंदवणाऱ्या सेवेशी संपर्क साधा. अमेरिकेत IC3 आणि FTC कडे तक्रार करा. पैसे परत मिळवून देण्याची ऑफर देणाऱ्या लोकांचा तपशीलही द्या.